ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ & ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΟΥΝ

Πώς χάθηκα στη λεωφόρο του Lynch

Το Lost Highway (1997, David Lynch) ισορροπεί με έναν καταπληκτικό τρόπο ανάμεσα στην παράνοια και την εμμονή, το ονειρικό και το εφιαλτικό. Ο Lynch χρησιμοποιεί όλο του το ταλέντο για να δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα που σε υποβάλλει πλήρως στη σκοτεινή ψυχοσύνθεση του πρωταγωνιστή· και το καταφέρνει. 

Χρειάστηκε να δω το Lost Highway δύο φορές για να το καταλάβω, άλλες δύο για να το απολαύσω πλήρως, και άλλες δύο για να μπει στη λίστα με τις αγαπημένες μου ταινίες. Αν έχεις εξοικειωθεί κάπως με την αφηγηματική ροή που συνήθως ακολουθεί ο Lynch και τα μυστηριώδη στοιχεία -πλάνα, ερμηνείες, αντικείμενα, μουσική- που πάντα υπάρχουν στις ταινίες του, ίσως σου είναι λίγο πιο εύκολο να καταλάβεις το τι συμβαίνει στην ταινία μέχρι ένα σημείο.

Ο σαξοφωνίστας Fred φαίνεται πως αντιμετωπίζει προβλήματα με την σύζυγό του Renee, καθώς τη ζηλεύει παράφορα και είναι ανίκανος να την ικανοποιήσει σεξουαλικά. Στην αρχή της ταινίας, η Renee βρίσκει κάθε πρωί και μία βιντεοκασέτα στο κατώφλι του σπιτιού τους. Η πρώτη κασέτα είναι ένα βίντεο από το εξωτερικό του σπιτιού. Η δεύτερη είναι το ίδιο βίντεο στην αρχή, μόνο που συνεχίζει και με πλάνα από το εσωτερικό, και μάλιστα την ώρα που το ζευγάρι κοιμάται στο κρεβάτι. Τη νύχτα που δεν καταφέρνει να κάνει σεξ με τη Renee, ο Fred βλέπει στο πρόσωπό της το πρόσωπο του Mystery Man και αφηγείται ένα όνειρό του,  στο οποίο η Renee είναι ξαπλωμένη στο κρεβάτι, αλλά δεν είναι η ίδια, είναι «κάποια που της έμοιαζε». Η πρώτη συνομιλία του με τον Mystery Man είναι σε ένα πάρτυ το οποίο διοργανώνει ο Andy. 

We’ve met before, haven’t we? At your house, don’t you remember?

Ο Fred χάνεται στους διαδρόμους του σπιτιού του και αναπτύσσει μια αυτοπροσδιοριστική σχέση με την τηλεόραση και τους καθρέφτες του σπιτιού, το οποίο είναι μπερδεμένο και σκοτεινό, όπως το μυαλό του. Βλέπει μόνος του την τρίτη κασέτα, στην οποία φαίνεται να σκοτώνει τη Renee. Καταδικάζεται σε θάνατο στην ηλεκτρική καρέκλα και αρνείται να παραδεχτεί στον ίδιο του τον εαυτό την φρικαλέα πράξη του. 

Η ταινία, ξαφνικά, μάς μεταφέρει από αυτή την ιστορία, στη ζωή του Pete, ενός νεαρού από λαϊκή οικογένεια, ο οποίος δουλεύει σε συνεργείο και είναι από όλους αγαπητός, έχει ενεργή σεξουαλική ζωή και μοιάζει αθώος και συναισθηματικός. Γνωρίζει την Alice, η οποία είναι θαρραλέα, τρομερά ερωτική και πονηρή. Μοιάζει να τον χειρίζεται, ενώ εκείνος μπαίνει στη θέση του θύματος. Και εδώ ξεκινά ένας εκπληκτικός καθρεπτισμός ανάμεσα στα δύο μέρη της ταινίας, τα οποία συνδέονται άμεσα. Αυτό το κομμάτι της ταινίας είναι η απόδειξη πως ο Fred δε θα μπορούσε να ξεφύγει από τη μοίρα του, όποιες κι αν ήταν οι συνθήκες. Ο πρωταγωνιστής, δημιουργώντας αυτό το φανταστικό σύμπαν στο μυαλό του, προσπαθεί να ζήσει την ιστορία του με την Renee, όπως θα ήθελε ο ίδιος να είχε συμβεί. Όμως ακόμα και σε αυτό το εξιδανικευμένο, φαντασιακό επίπεδο, σταδιακά εμφανίζονται στο δρόμο του Pete στοιχεία από την πραγματικότητα. Ο Lynch έχει προσωποποιήσει την αρρωστημένη, παρανοϊκή ζήλια (Mystery Man) που συνυπάρχει με την αδίστακτη χυδαιότητα (Mr. Eddie) στο μυαλό του Fred. Οι γονείς του λένε ότι ξέρουν τι έκανε εκείνο το βράδυ σε μια κοπέλα. Το σαξόφωνο παίζει παρανοϊκά στο ραδιοφωνάκι του συνεργείου αυτοκινήτων, και ο Mystery Man εμφανίζεται στη ζωή του και τον αναστατώνει ξανά. Δεν μπορεί να βρει διαφυγή από τις τύψεις του και σταδιακά χάνει την εμπιστοσύνη του στην Alice. 

Η αγαπημένη μου σκηνή είναι αυτή που κάνει σεξ ο Pete με την Alice στη μέση του πουθενά. Καπνός, σκόνη, slow motion, το τρυφερό και απόκοσμο «Song to the Siren». Η Patricia Arquette είναι αιθέρια και αχαλίνωτη. Μπορείς να νιώσεις όλη την ένταση· όλη η ζωή του Pete μοιάζει να εξαρτάται από την Alice. Με το «You’ll never have me» που του ψιθυρίζει στο αυτί με σιγουριά, ο Pete συνειδητοποιεί πως ό,τι και να κάνει θα είναι πάντα ανίκανος να ικανοποιήσει την Alice/Renee. Γίνεται ξανά Fred. Δεν ξέρει όμως ποιος είναι.

Η ταινία είναι ατμοσφαιρική και καταφέρνει να δημιουργήσει ένα κλίμα φόβου και αβεβαιότητας, χωρίς όμως να υποκύπτει στα κλισέ των θρίλερ. Περιγράφει με επιβλητικό και χαώδη αφηγηματικό τρόπο την ψυχοσύνθεση του διαταραγμένου πρωταγωνιστή. Ο Lynch έχει βρει κάθε τρόπο να «πατήσει» τα κουμπιά του θεατή και να τον βάλει στην ανατριχιαστική λούπα της ταινίας. Οι περίεργοι διάλογοι των χαρακτήρων, η απόκοσμη φιγούρα του Mystery Man, η διεφθαρμένη φάτσα του Mr. Eddie, τα βιντεοσκοπημένα σαδομαζοχιστικά όργια και τα αλλόκοτα πράγματα που συμβαίνουν, με έκαναν να θέλω να δω και να ξαναδώ την ταινία γύρω στις 7 φορές.

Το Lost Highway τελειώνει με μια καταδίωξη χωρίς τέλος. Ο Pete είναι φυλακισμένος μέσα στο ίδιο του το μυαλό, και οι τύψεις δεν θα σταματήσουν να τον καταδιώκουν. Οι τίτλοι πέφτουν με το συνταρακτικό “I’m Deranged” του Bowie.

Στα δυνατά σημεία της ταινίας περιλαμβάνονται η 90s αισθητική, το εύστοχο casting του Lynch, το soundtrack και οι τίτλοι αρχής και τέλους. Επίσης νιώθω πως η ταινία αντλεί στοιχεία από μία άλλη αγαπημένη μου, το Vertigo, καθώς τονίζει τη σημασία του αναπόφευκτου πεπρωμένου του ήρωα, και παίζει με την εξωτερική εμφάνιση του βασικού γυναικείου χαρακτήρα. Περιέχουν και οι δυο ταινίες μεταφυσικά και υποσυνείδητα στοιχεία στην αφήγηση αλλά και στην ατμόσφαιρα. Ασχολούνται με τον θάνατο, τη μεταθανάτια εμπειρία και τη σχέση ονείρου και πραγματικότητας. Η ταινία επηρέασε τα επόμενα χρόνια το σινεμά (βλ. Fight Club, Memento, Shutter Island).


κείμενο της Δεσπού

artwork από Queeri

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *